كسانى كه به واسطه خويشى ارث مى برند سه طبقه هستند. و فعلاً ما كارى به طبقات سه گانه نداريم و مورد بحث ما در اين رساله زن و شوهرى كه از يكديگر ارث مى برند است .
ارث زن و شوهر
مساءله 386 :
زن و شوهر در ازدواج دائم با وجود جميع طبقات سه گانه اى كه گفته شد از يكديگر ارث مى برند. و وجود هيچ يك از اين طبقات مانع ارث بردن آن دو از يكديگر نيست .
مساءله 387 :
اگر زنى بميرد و اولاد نداشته باشد، نصف همه مال را شوهر او، و بقيه را ورثه ديگر مى برند، و اگر از آن شوهر يا از شوهر ديگر اولاد داشته باشد، چهار يك (14) همه مال را شوهر و بقيه را ورثه ديگر مى برند.
مساءله 388 :
اگر مردى بميرد و اولاد نداشته باشد، چهار يك (14) مال او را زن ، و بقيه را ورثه ديگر مى برند، و اگر از آن يا از زن ديگر اولاد داشته باشد، هشت يك (18) مال را زن ، و بقيه را ورثه ديگر مى برند. و زن از همه اموال منقول ارث مى برد. ولى از زمين و قيمت آن ارث نمى برد، چه زمين خانه مسكونى باشد يا زمين باغ و زراعت و غير آن . و از قيمت هوايى مثل بنا و درخت ارث مى برد، و بنابراظهر با رضايت وارثان از خود هوائى هم مى تواند ارث ببرد، و بنابراظهر در آنچه كه گفته شد فرق ندارد، زن از اين شوهر اولاد داشته باشد يا نه ، اگرچه احتياط در مورد زن بچه دار در ارث بردن از زمين خوب است .
مساءله 389 :
اگر زن غير از شوهر وارثى ندارد، بنابر اقوى همه مال به شوهر مى رسد، ولى اگر شوهر غير از زن وارث ندارد زن سهم خود را كه چهار يك (14) است مى برد و بقيه بنابر اقرب ، از امام عليه السّلام ست .
مساءله 390 :
اگر براى پرداخت سهم زن بخواهند بنا و درخت و مانند آن را قيمت نمايند بايد اجزاى آن را قيمت كنند، ولى احتياط مستحب در اين است كه ببينند اگر آنها بدون اجازه در زمين بمانند تا از بين بروند چقدر ارزش دارند، و آن را براى پرداخت مبنا قرار دهند.
مساءله 391 :
اگر ميت بيش از يك زن داشته باشد، چنانچه اولاد نداشته باشد چهار يك (14) مال ، و اگر اولاد داشته باشد هشت يك (18) مال به شرحى كه گفته شد، به طور مساوى بين زنهاى دائمى او تقسيم مى شود، اگرچه شوهر با هيچ يك از آنان يا با بعضى از آنان نزديكى نكرده باشد.
مساءله 392 :
اگر مردى در حال مرض با زنى ازدواج دائم نمايد و در آن مرض بميرد و نزديكى هم نكرده باشد، زن از آن مرد ارث نمى برد و حق مهر هم ندارد، و اگر نزديكى كرده باشد ويا از آن مرض خوب شده و به غير آن مرض از دنيا رفته باشد آن زن هم از او ارث مى برد و هم حق مهر دارد، و اگر زنى كه شوهرش با او نزديكى نكرده در زمان مريضى شوهر از دنيا رفت شوهر از آن ارث نمى برد و حق مهر هم براى زن نيست بنابراظهر، اگرچه احتياط مستحب در صلح است .
مساءله 393 :
اگر زن را به ترتيبى كه در احكام طلاق گفته شد طلاق رجعى بدهد و آن زن قبل از اتمام عدّه بميرد، شوهر از او ارث مى برد، و نيز اگر شوهر قبل از اتمام عدّه زن بميرد، زن از او ارث مى برد، ولى اگر بعد از اتمام عدّه رجعى يا در عدّه طلاق بائن يكى از آنان بميرد، ديگرى از او ارث نمى برد.
مساءله 394 :
اگر شوهر در حال مرض عيالش را طلاق دهد، اگرچه طلاق بائن باشد، و قبل از گذشتن دوازده ماه هلالى بميرد، زن با دو شرط از او ارث مى برد:
1 - آن كه در اين مدت شوهر ديگر نكرده باشد.
2 - آن كه شوهر در ادامه همان مرضى كه در آن مرض زن را طلاق داده ، به واسطه آن مرض يا به جهت ديگرى بميرد، پس اگر از آن مرض خوب شود و به جهت ديگرى از دنيا برود، زن از او ارث نمى برد.
مساءله 395 :
زنى كه به عقد موقت به نكاح مردى درآمده از مرد ارث نمى برد و مرد نيز از او ارث نمى برد اما ارث بين پدر و فرزند يا مادر و فرزند ثابت است .
مساءله 396 :
مرد و زن زناكار و خويشان آنها از فرزندى كه از زنا به دنيا آمده ارث نمى برند، ولى اولاد چنين فرزندى و شوهر با زن او، از او ارث مى برند.