تعريف حجّ:
زيارت كردن خانه خدا و انجام اعمالى مخصوص در زمانى خاص را حجّ گويند.
حجّ از اركان دين است و يك بار در تمام عمر بر انسان واجب مى شود.
شرائط وجود حجّ
1 : بالغ باشد.
2 : عاقل و آزاد باشد.
3 : به واسطه رفتن به حجّ مجبور نشود كه كار حرامى را كه اهميّتش در شرع از حجّ بيشتر است انجام دهد يا عمل واجبى را كه از حجّ مهمتر است ترك نمايد.
4 :مستطيع باشد.
شرائط مستطيع بودن
1 : توشه راه و چيزهايى را كه بر حسب حالش در سفر به آن محتاج است دارا باشد و نيز مركب سوارى يا مالى كه بتواند آن را تهيه كند، داشته باشد.
2 : داشتن توانايى جسمى ، جهت انجام اعمال حجّ.
3 : در راه مانعى از رفتن نباشد، و اگر راه بسته باشد يا انسان بترسد كه در راه جان يا آبروى او از بين برود يا مال او را ببرند، حجّ بر او واجب نيست ، ولى اگر از راه ديگرى بتواند برود اگرچه دورتر باشد، در صورتى كه مشقت زياد نداشته باشد و خيلى غيرمتعارف نباشد، بايد از آن راه برود.
4 : داشتن وقت كافى براى رسيدن به مكه و انجام اعمال حجّ.
5 : داشتن مخارج عائله تا برگشت هر چند واجب النفقه او نباشند ولى مردم تاءمين مخارج آنها را لازم بدانند.
6 : داشتن مال يا كسب و كارى كه بعد از بازگشت بتواند با آن زندگى كند و به زحمت نيفتد.
نكته :
چون در اين رساله بحث از احكام بانوان است لذا ما در حجّ فقط به شرائط وجوب حج و مستطيع بودن را ذكر كرديم كه عموميّت دارد و به همين اندازه بسنده كرديم و به استفتائات در اين مورد را متذكر مى شويم :
استفتائات
استطاعت
1 - در صورتى كه ملاك بلوغ در دختران تمام شدن نُه سال هجرى قمرى است آيا با وجود ساير شرايط، حجّ بر آنان واجب مى گردد، در حالى كه رفتن آنها به مكه بدون سرپرست ممكن نيست ؟
بسمه تعالى
در صورتى كه در سفر احتياج به مُحَرّم مثل پدر يا برادر داشته باشند، مخارج آنها جزء شرايط استطاعت حجّ است .
2 - اگر زن مهريه را از شوهر بگيرد مى تواند با آن به مكه مشرف شود آيا حق مطالبه دارد؟
بسمه تعالى
در صورتى كه مطالبه مهر از شوهر ناراحتى و يا مشكلاتى در زندگى ايجاد نكند، وى مستطيع است و مطالبه مهر منعى ندارد بلكه لازم است ، ولى اگر موجب ناراحتى براى وى شود و يا مراجعه به حاكم باعث كسرشاءن او گردد، مطالبه لازم نيست .
3 - مردى هنگام عقد ازدواج ، يك سفر حجّ به زنش وعده داده ، آيا حجّ بر ذمّه اين زن استقرار پيدا كرده يا نه ؟
بسمه تعالى
تنها وعده سفر موجب استطاعت نمى شود، ولى بر مرد لازم است كه به وعده خود وفا كند.
4 - زمانى كه ازدواج كردم با مهريه ام مى توانستم به حجّ مشرف شوم ، ولى چون شوهرم آن را نپرداخت از اين فيض محروم گرديدم و الان كه هزينه حجّ سنگين شده و مهريه هم كفايت نمى كند، آيا حجّ بر ذمّه من مستقر شده يا نه ؟
بسمه تعالى
در فرض مزبور حجّ بر ذمّه شما مستقر نشده است .
5 - زن و شوهرى هر دو با هم مشغول كسب مى شوند با در آمد مساوى و حال براى انجام حجّ يك حجّ استطاعت دارند بر كدام يك حجّ واجب است ؟
بسمه تعالى
چون درآمد هر يك وافى به حج نيست بر هيچ كدام حج واجب نمى گردد.
6 - اگر خانمى قبل از ازدواج نذر كرده باشد كه حجّى بجا آورد و بعد از آن ازدواج نمود، آيا جهت انجام فريضه حج اجازه شوهر لازم است ؟
بسمه تعالى
اجازه شوهر لازم نيست .
7 - زنى كه مهريه زيادى از شوهر طلبكار بوده و فوت كرده ، آيا استيجار حجّ براى او واجب است ؟
بسمه تعالى
در صورتى كه مهريه به اندازه مخارج حجّ كفايت بكند و وصول آن هم در زمان حيات مشكلى نداشته ، حجّ بر او مستقر شد البته با شرائطش .
