سؤال: چرا خداوند متعال افراد بسيارى را آفريد كه مستحقّ آتش جهنّم گردند؟
جواب: در حديث قدسى آمده است: « كُنْتُ كَنْزا مَخْفِيّا فَأَحْبَبْتُ أَنْ أُعْرَفَ، فَخَلَقْتُ الْخَلْقَ لِكَىْ أُعْرَفْ »(1)؛ (من گنج نهان بودم، خواستم كه شناخته شوم، لذا مخلوقات را آفريدم تا شناخته شوم.)
خداوند عدّه اى را برگزيد و در جوار خود،اهل اُنس و همنشين و مظهراسما و صفات خود قرار داد، كه هر كدام از آن ها در يك كفّه ى ترازو و بقيّه ى مردم در كفّه ى ديگر هستند. اگر ارزش افراد با ترازو سنجيده شود، ارزش يك مؤمن كامل از هزاران افراد غيرمؤمن برتر و سنگين تر خواهد بود. در روايت آمده است  (2)

 و گزيده ى جواب اين است كه غرض از خلقت به آفريدن انبيا و اوصيا و اوليا و مؤمنان واقعى، حاصل است، و بقيّه به اختيار خود، مستحق آتش جهنّم گرديده اند.
« اگر يك امام و يك مأموم در جهان وجود داشته باشد، غرض از خلقت حاصل است! »

1.  بحار الانوار، ج 84، ص 198 و 344.

2. به نظر مى رسد مقصود استاد ـ مدّظلّه ـ از بيان فوق، حديث قدسى زير است كه خداوند سبحان مى فرمايد: « لَوْ لَمْ يَكُنْ مِنْ خَلْقى فِى الْأَرْضِ فيما بَيْنَ المشرقِ وَ الْمَغْرِبِ الاّ مؤمنٌ واحدٌ مَعَ اِمامٍ عادلٍ، لاَسْتَغْنَيْتُ بِعِبادَتِهِما عَنْ جميعِ ما خَلَقْتُ مِنْ ارضى، وَ لَقامَتْ سَبْعُ سماواتٍ وَ أَرَضينَ بِهِما، وَلَجَعَلْتُ لهما مِن إيمانِهما أُنْسا لايحتاجانِ الى أُِنْسٍ سِواهما. » ؛ (اگر در روى زمين و ميان مشرق و مغرب، به جز يك مؤمن و يك امام عادل نبود، من به عبادت آن دو از تمام آفريده هاى خود در زمين بى نياز بودم، و آسمان و زمين هاى هفتگانه به واسطه ى آن دو بر پا بودند، و از ايمان آن دو اُنسى براى ايشان قرار مى دادم كه به هيچ كس ديگر [و يا: اُنس ديگر] نياز نداشته باشند.) ر.ك: اصول كافى، ج 2، ص 35. نيز ر.ك: بحار الانوار، ج 64، ص 149؛ ج 72، ص 152؛ عدّة الداعى، ص 195؛ مجموعه ى ورّام، ج 2، ص 208، مشكاة الانوار، ص 284